Wat zijn waterpokken en waarom krijgt mijn baby ze?
Waterpokken, ook wel varicella genoemd, zijn een veelvoorkomende kinderziekte. Ze worden veroorzaakt door het waterpokkenvirus (varicellazostervirus). Dit virus is ontzettend besmettelijk. Meestal zien we het bij kinderen tussen de één en zes jaar. Maar ook jouw baby kan het oplopen, vaak via een ouder broertje of zusje of een ander kindje op het kinderdagverblijf. Het is een virus waar we in Nederland, dankzij de natuurlijke blootstelling, vaak vanzelf immuun voor worden.
Als je baby eenmaal besmet is, duurt het even voordat je de eerste symptomen ziet. Deze incubatieperiode, de tijd tussen besmetting en ziek worden, duurt meestal tussen de tien en eenentwintig dagen. Dat is best lang wachten nadat je met het virus in contact bent geweest.
De eerste tekenen van waterpokken bij je baby
Voordat die bekende blaasjes verschijnen, vertoont je baby vaak algemene ziekteverschijnselen. Deze eerste fase is belangrijk om te herkennen, want dan is je kindje al besmettelijk. Je merkt waarschijnlijk het volgende:
• Lichte koorts. Dit hoeft niet hoog te zijn, maar je baby voelt zich net niet lekker.
• Vermoeidheid of hangerigheid. Meer dan normaal wil je kleine uk rusten.
• Minder eetlust. De zin in voeding neemt af.
Na een dag of twee begint de uitslag. De verschijning van de waterpokken verloopt vaak in golven. Dat is iets wat ouders vaak verrast.
Hoe herken je de typische waterpokken uitslag?
De uitslag is het duidelijkste kenmerk van deze kinderziekte. De vlekjes beginnen als kleine, rode bultjes. Deze veranderen snel in doorzichtige, met vocht gevulde blaasjes. Je ziet dit vaak eerst op de romp, het gezicht en het hoofd. Daarna verspreiden de blaasjes zich over de rest van het lichaam, soms ook in de mond en op de geslachtsdelen.
Wat kenmerkend is aan waterpokken, is dat je verschillende stadia tegelijkertijd ziet. Terwijl sommige bultjes net verschijnen, zijn andere alweer aan het indrogen. Dit betekent dat je baby een aantal dagen nieuwe bultjes blijft krijgen. De blaasjes jeuken hevig. Dit is voor een baby erg vervelend. Het krabben kan leiden tot wondjes en littekentjes.
Een belangrijk feit over de besmettelijkheid: je baby is besmettelijk vanaf ongeveer twee dagen vóór de uitslag tot de blaasjes volledig zijn ingedroogd en korstjes zijn geworden. Dit duurt vaak een week tot tien dagen in totaal.
Wat moet je doen als je baby waterpokken heeft?
Waterpokken genezen vanzelf. Er is geen medicijn dat het virus direct aanpakt. Jouw taak is nu vooral zorgen voor comfort en het voorkomen van infecties door krabben. De focus ligt op de jeuk verlichten.
Jeukverlichting en verzorging
Omdat de jeuk zo intens is bij waterpokken baby, moet je hier slim mee omgaan. Je wilt niet dat je baby zichzelf openkrabt. Hier zijn een paar praktische tips om je te helpen:
• Koelen: Leg af en toe een koele, natte washand op de ergste plekjes. Dit verdooft de huid tijdelijk en vermindert de jeuk.
• Nagels kort houden: Houd de nageltjes van je baby altijd heel kort en schoon. Dit vermindert de kans op infecties als er toch gekrabd wordt.
• Middelen tegen jeuk: Overleg met de huisarts over eventuele lotions of zalven die je kunt gebruiken. Soms adviseert de arts een speciale jeukstillende drank, vooral voor de nachtrust.
• Lauwe badjes: Een lauwwarm bad met havermout (speciaal voor baden) kan de huid kalmeren. Zorg dat het water niet te warm is. Dep de huid na het badderen voorzichtig droog, niet wrijven!
Koorts managen
Veel baby’s met waterpokken hebben lichte koorts. Koorts is een natuurlijke reactie van het lichaam om het virus te bestrijden. Als je baby zich er goed bij voelt, hoef je niets te doen. Wordt je baby suf of is de koorts hoog (boven de 39 graden)? Dan mag je paracetamol voor baby’s geven. Volg altijd strikt de dosering op basis van het gewicht van je kindje. Lees hier meer over koorts bij baby’s, de symptomen, oorzaken en wat te doen. Overleg bij twijfel altijd met de huisarts of het consultatiebureau over de juiste dosering kinderparacetamol.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Hoewel waterpokken meestal onschuldig verlopen, zijn er situaties waarin je direct contact moet opnemen met de huisarts of de huisartsenpost. Dit is extra belangrijk bij jonge baby’s, omdat hun immuunsysteem nog volop in ontwikkeling is.
Neem contact op als je een van de volgende symptomen ziet:
• Hoge koorts die langer dan drie dagen aanhoudt.
• Sufheid of sloomheid. Je baby reageert slecht of is moeilijk wakker te krijgen.
• Blaasjes die er geïnfecteerd uitzien. Denk aan dikke, rode randen, pus of veel zwelling rond de bultjes.
• Ernstige nekstijfheid of hoofdpijn.
• Problemen met drinken of uitdrogingstekenen.
Weet dat de huisarts vaak vraagt of je baby contact heeft gehad met iemand die gordelroos heeft (herpes zoster). Waterpokken kun je namelijk ook oplopen van iemand met gordelroos.
Is er een vaccinatie tegen waterpokken voor baby’s?
In Nederland maken waterpokken op dit moment geen deel uit van het reguliere vaccinatieprogramma voor baby’s. Je kindje krijgt de standaard vaccinaties, maar die beschermen niet tegen varicella. Veel ouders vragen zich af of ze hun baby moeten laten vaccineren tegen waterpokken. Dit vaccin is wel beschikbaar, maar je moet dit meestal zelf regelen en betalen via de huisarts of een reiskliniek. Het wordt vaak aangeraden als er een hoog risico is, bijvoorbeeld als er mensen in het gezin ernstig immuungecompromitteerd zijn. Voor informatie over het verzorgen van een baby met spuugproblemen, kun je terecht bij baby reflux tips.
Als je baby de waterpokken doormaakt, bouwt hij of zij natuurlijke immuniteit op. Dat betekent dat je er daarna meestal nooit meer ziek van wordt. Er is wel een heel kleine kans op een herbesmetting later, maar dan verloopt het vaak veel milder.
Wat zijn de gevolgen voor de lange termijn?
Voor de meeste kinderen zijn de gevolgen beperkt. De blaasjes genezen en de korstjes vallen eraf. Soms blijft er een klein, wit littekentje over, vooral als er diep is gekrabd. Als je baby goed van de waterpokken afkomt, zijn er geen blijvende gezondheidsproblemen.
Het is belangrijk om na de ziekte de huid goed te blijven verzorgen. Zodra alle korstjes weg zijn, is je baby weer helemaal de oude en mag hij of zij weer naar de opvang of het kinderdagverblijf. Je hoeft dan niet langer thuis te blijven, want de besmettelijke periode is voorbij als de blaasjes zijn ingedroogd.
Het doormaken van waterpokken is een mijlpaal in de babytijd. Het is intens, maar met de juiste verzorging en aandacht kom je hier samen goed doorheen. Je zorgt goed voor je kindje door alert te zijn op de symptomen en te weten wanneer je professionele hulp zoekt.
Veelgestelde vragen over waterpokken bij baby’s
Is het gevaarlijk als mijn baby waterpokken krijgt?
Voor gezonde baby’s is het zelden gevaarlijk, maar het geeft wel veel ongemak door de jeuk. Wel moet je alert zijn op tekenen van infectie of uitdroging.
Wanneer mag mijn baby weer naar buiten als hij waterpokken heeft?
Je baby mag naar buiten zodra de koorts weg is én de blaasjes allemaal zijn ingedroogd tot korstjes. Tot die tijd is je kindje besmettelijk en moet hij of zij binnen blijven.
Kan ik mijn baby al beschermen als ik zwanger ben geweest?
Als jij als moeder in het verleden waterpokken hebt gehad, draag je antistoffen over via de placenta en moedermelk. Hierdoor zijn baby’s onder de zes maanden vaak tijdelijk beschermd tegen het oplopen van de ziekte.
Wat kan ik doen tegen de littekens van waterpokken?
De beste aanpak is voorkomen dat er gekrabd wordt. Zodra de wondjes genezen zijn, is de huid vaak gevoelig voor de zon. Bescherm de genezen plekjes goed tegen de zon om verkleuring en zichtbare littekens te minimaliseren.