Wat is een plat achterhoofd bij baby’s?
Wanneer we het hebben over een plat achterhoofd, bedoelen we meestal een afvlakking aan één kant of aan de achterkant van het hoofdje van je baby. Dit noemen professionals plagiocefalie of brachycefalie. Het is belangrijk om te weten dat de schedel van een pasgeboren baby nog heel zacht is. Dit biedt voordelen, want zo kan het hoofdje gemakkelijk door het geboortekanaal. Maar die zachtheid maakt het hoofdje ook gevoelig voor druk.
De vorm van het hoofdje verandert in de eerste levensmaanden snel. De druk die ontstaat door bepaalde slaaphoudingen of door veel in dezelfde houding liggen, oefent invloed uit op die zachte botten. Dit is de meest voorkomende oorzaak van een afplatting achterhoofd baby.
Oorzaken van een afgeplat hoofdje
De redenen waarom een baby een platte plek ontwikkelt, zijn vaak onschuldig en terug te voeren op de manier waarop je baby ligt. Het is cruciaal om de oorzaken te begrijpen om effectief actie te ondernemen.
• Veilig slapen: Tegenwoordig leggen we baby’s altijd op hun rug om het risico op wiegendood te verkleinen. Dit is essentieel voor de veiligheid, maar het betekent wel dat het achterhoofd constant druk krijgt als de baby veel ligt.
• Beperkte beweging: Als een baby weinig beweegt of veel tijd doorbrengt in autostoeltjes, draagzakken of schommelstoelen, ontstaat er langdurige druk op één plek.
• Motorische ontwikkeling: Soms heeft een baby een voorkeurshouding. Je merkt misschien dat je kindje altijd zijn hoofdje naar dezelfde kant draait. Dit kan de afplatting versterken.
• Sterke nekspieren: Een korte of strakke nekspier (torticollis) kan ervoor zorgen dat je baby zijn hoofd moeilijker naar de andere kant draait, wat leidt tot eenzijdige druk.
Wanneer moet je je zorgen maken over de schedelvorm?
Hoewel een lichte afplatting vaak voorkomt en meestal vanzelf verbetert, is het belangrijk om alert te zijn op bepaalde signalen. Je bent als ouder de beste bewaker van jouw kind. Raadpleeg altijd het consultatiebureau of jouw kinderarts als je twijfelt over de ontwikkeling van het hoofdje van je baby.
VIDEO: “De achterkant van haar hoofd is plat ” #nietgrappig
Onderscheid maken: Plagiocefalie versus craniosynostose
Het is goed om te weten dat er een belangrijk verschil is tussen een goedaardige afplatting en een zeldzamere, ernstigere aandoening.
• Plagiocefalie (schuine/asymmetrische afplatting): Dit is de meest voorkomende vorm. Het hoofdje lijkt dan scheef of heeft een platte plek aan één kant. Dit ontstaat door externe druk.
• Brachycefalie (symmetrische afplatting): Hierbij is de achterkant van het hele hoofdje plat.
• Craniosynostose: Dit is een zeldzame aandoening waarbij de naden tussen de schedelplaten te vroeg sluiten. Dit belemmert de normale groei van het hoofd. Dit merk je vaak aan een harde richel op de schedel en een abnormaal gevormd hoofdje dat niet meegroeit. Dit vereist medische interventie.
Bij de meeste baby’s met een plat achterhoofd door slapen, gaat het om plagiocefalie of brachycefalie. Dit zijn cosmetische, niet-medische problemen die je vaak goed kunt beïnvloeden met aanpassingen in de dagelijkse routine.
Actief aan de slag: Tips om de druk te verminderen
De beste aanpak om een afplatting van het babyhoofdje tegen te gaan, is door de druk op de platte plek te verminderen en tegelijkertijd de ontwikkeling van de nekspieren te stimuleren. Vanaf het moment dat je het merkt, kun je direct beginnen met aanpassingen.
Nuttige bronnen
Ontdek essentiële bronnen die we hebben verzameld over Plat achterhoofd baby.
• Een afgeplat hoofd bij je baby: hoe voorkom je het?
• Afgeplat hoofdje – Kinderneurologie
Positionering tijdens wakker zijn
De tijd dat je baby wakker is, is je krachtigste instrument. Zorg dat je baby zoveel mogelijk afwisseling in houdingen krijgt.
• Buikligging (Tummy time): Dit is goud waard. Leg je baby dagelijks meerdere keren kort achter elkaar op de buik als hij wakker is en onder toezicht. Hierdoor ontlast je het achterhoofd volledig en versterk je de nek- en schouderspieren. Begin met korte sessies van een paar minuten.
• Afwisseling in de draagpositie: Verander regelmatig hoe je de baby draagt. Als je een draagdoek of ergonomische drager gebruikt, zorg dan dat de druk niet steeds op hetzelfde punt valt.
• Kijken stimuleren: Plaats speelgoed of felle kleuren aan de kant waar je baby normaal niet naartoe kijkt. Zo motiveer je hem om het hoofdje actief te draaien en de voorkeurshouding te doorbreken.
Aanpassingen tijdens het slapen
Hoewel veilig slapen op de rug leidend is, kun je toch kleine wijzigingen aanbrengen om het gewicht te verdelen.
• Wiegpositie aanpassen: Draai het hoofdje van je baby in bed dagelijks een andere kant op. Zorg dat de baby niet automatisch naar de deur of een lichtbron kijkt.
• Geen zware fixatie: Vermijd langdurig gebruik van autostoeltjes of verkleiners in de box als het niet strikt noodzakelijk is. Laat je baby zoveel mogelijk vrij liggen of spelen.
• De wieg verplaatsen: Zet de wieg eens op een andere plek in de kamer, zodat de prikkels van buitenaf (licht, geluid) de baby aanzetten tot draaien.
Fysiotherapie en hulpmiddelen
Als de afplatting aanhoudt of als er sprake is van een duidelijke voorkeurshouding door nekstijfheid, is professionele hulp nodig.
Raadpleeg een gespecialiseerde kinderfysiotherapeut. Zij analyseren de beweegpatronen van je baby en geven gerichte oefeningen om de nekspieren te versoepelen en de symmetrie te bevorderen, wat essentieel is voor het stapsgewijs begeleiden van de babyontwikkeling. Dit is een zeer effectieve aanpak bij voorkeurshouding baby en plat achterhoofd.
In ernstigere gevallen, en vooral als de afplatting toeneemt na vier tot zes maanden, kan de kinderarts een orthopedische helm aanbevelen. Deze helmen corrigeren de groei van de schedel door middel van lichte druk op de uitstekende delen en geven ruimte aan de afgeplatte delen om bij te groeien. Dit is een intensievere behandeling, maar kan zeer effectief zijn als de conservatieve methoden niet voldoende resultaat geven.
Wanneer zie je verbetering?
Wees geduldig. De eerste zes maanden zijn cruciaal, omdat de schedel dan het meest kneedbaar is. Veel ouders zien al significante verbetering binnen enkele weken nadat ze consequent de positieveranderingen toepassen. Naarmate je kindje mobieler wordt, zelf meer kan rollen en zitten, neemt de druk op het achterhoofd vanzelf af. De noodzaak voor ingrijpende maatregelen neemt dan vaak af.
Veelgestelde vragen over het plat achterhoofd bij baby’s
Is een plat achterhoofd schadelijk voor de hersenen van mijn baby?
Meestal niet. Bij de veelvoorkomende plagiocefalie of brachycefalie door druk, heeft dit geen invloed op de ontwikkeling van de hersenen. De hersenen hebben ruimte om te groeien, ook als de buitenkant tijdelijk anders gevormd is. Alleen bij de zeldzame craniosynostose is er een risico op ontwikkelingsproblemen. Als u meer wilt weten over de benodigdheden voor uw pasgeboren baby, kunt u alles voor je pasgeboren baby vinden.
###.
Wanneer moet ik naar de huisarts of het consultatiebureau gaan?
Neem contact op als je merkt dat je baby zijn hoofdje absoluut niet naar één kant wil draaien, als de afplatting snel toeneemt na de eerste drie maanden, of als je een harde richel voelt op de schedel van je kindje.
Zijn speciale kussens tegen een plat achterhoofd aan te raden?
Er is veel discussie over speciale kussentjes. De meeste kinderartsen en fysiotherapeuten raden het gebruik van speciale kussens af tijdens het slapen, vanwege de veiligheidsvoorschriften rondom wiegendood. Ze adviseren liever actieve positionering en veel buikligging.